Chów drobiu – jak to robić? Warunki, sposoby i systemy hodowli kurczaków.

Nowoczesna, wydajna, bezpieczna i zdrowa hodowla drobiu nakłada na właścicieli gospodarstw szereg obowiązków. Część z nich wynika czysto z przepisów prawa. Inne zaś – są po prostu wypadkowymi prowadzącymi do efektywności produkcji, a co za tym idzie – jej zyskowności (lub braku).

Jak się zabrać i jak z sukcesami prowadzić chów kurcząt? Wszystko o wyborze kierunku hodowli, dostępnych systemach, zasadach żywienia, pojenia oraz dbania o dobrostan stada – czeka na Ciebie poniżej.

Na czym polega chów drobiu?

Zacznijmy od terminologii i uporządkowania sobie dwóch podstawowych pojęć. Chów drobiu to utrzymywanie ptaków w celu pozyskania konkretnych produktów (np. mięsa, jaj oraz pierza). Z kolei hodowla odnosi się do szerszego zjawiska, które obejmuje także prace nad selekcją, doskonaleniem cech użytkowych czy prowadzenie stad zarodowych.

Oczywiście, w codziennej rozmowie oba terminy traktuje się zazwyczaj zamiennie. W produkcji towarowej takie rozróżnienie ma jednak realne znaczenie. W tym tekście skupiamy się na chowie kurcząt w wymiarze czysto praktycznym, czyli takim, który dotyczy zarówno przydomowych hodowców, jak i właścicieli ferm.

Który kierunek hodowli wybrać? Brojler, nioska czy kura ogólnoużytkowa?

To pytanie powinno poprzedzać jakąkolwiek decyzję o rozpoczęciu hodowli drobiu. W głównej mierze dlatego, że to właśnie od wyboru kierunku zależy to, co wydarzy się “dalej” (czytaj dobór: ras, systemu utrzymania, sposobu żywienia, itd.). Klasyczną hodowlę możemy podzielić na cztery podstawowe typy zwierząt. Zaliczamy do nich:

• Typ mięsny (brojlery) – ptaki o błyskawicznym tempie wzrostu.
• Typ nieśny (kury nioski) – reprodukcyjne oraz towarowe do produkcji jaj konsumpcyjnych.
• Typ ogólnoużytkowy – rasy mięsno-nieśne.
• Typ ozdobny– kury hodowane z uwagi na wygląd i walory estetyczne.

Każdy z rodzajów bardzo szeroko omówiliśmy w innych publikacjach na naszym hodowlanym blogu. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej – serdecznie zapraszamy do lektury.

Systemy chowu i utrzymania kurczaków – przegląd

Zarówno w prawodawstwie, jak i realiach hodowlanych funkcjonują 4 podstawowe systemy utrzymania kur, do których zaliczamy: klatkowy, ściółkowy, wolnowybiegowy oraz ekologiczny. Każdy z nich ma określone wymagania dotyczące obsady, dostępu do wybiegu, sposobu żywienia oraz znakowania jaj.

Konsumentów z każdym kolejnym rokiem coraz bardziej interesuje kod nadrukowany na skorupce. To on bowiem odzwierciedla właśnie system chowu (0 – ekologiczny, 1 – wolnowybiegowy, 2 – ściółkowy, 3 – klatkowy). Wybór konkretnego to decyzja, która w dużym stopniu określa cały Twój model biznesowy.

Chów klatkowy

Jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych, choć nadal budzi spore kontrowersje. Jego zaletami są przede wszystkim: wysoka kontrola środowiska, łatwa zbiórka jaj, niskie nakłady pracy oraz minimalne ryzyko zakażeń pasożytniczych. Do wad natomiast zaliczamy ograniczenie naturalnych zachowań ptaków, rosnącą presję społeczną konsumentów, a w dalszej perspektywie – planowane całkowite wycofywanie tego systemu w kolejnych krajach UE.

Chów ściółkowy

Tu ptaki utrzymywane są na podłożu pokrytym ściółką, wewnątrz hal wyposażonych w karmidła, poidła, grzędy i gniazda. Jak widać – jest to więc system, który łączy w sobie efektywność produkcji z umiarkowanym poziomem dobrostanu. W praktyce najczęściej stosuje się go w produkcji brojlerów.

Chów wolnowybiegowy

To rozwiązanie łączy z kolei halę ściółkową ze stałym dostępem do wybiegu zewnętrznego (zazwyczaj w godzinach dziennych). Wymaga jednak odpowiedniej powierzchni – obowiązkowo z pokryciem roślinnością oraz dostępem do schronienia.

Z perspektywy zwierząt ma dużo plusów, jednak z tym systemem wiąże się też sporo hodowlanych wyzwań. Są nimi np. większe ryzyko strat od drapieżników, kontakt z dzikim ptactwem (a co za tym idzie – większe ryzyko ptasiej grypy oraz salmonelli) i trudniejszy nadzór nad stadem.

Chów ekologiczny

To z kolei najwyższy standard dobrostanu i jakości dostępny w sektorze drobiarskim. Stawia hodowcom bardzo konkretne wymagania dotyczące między innymi:

• paszy (wyłącznie z produkcji ekologicznej),
• bezwzględnego zakazu GMO, antybiotyków oraz regulatorów wzrostu,
• obowiązkowego wybiegu dla ptaków,
• bardzo niskiej obsady.

W jakich warunkach musi odbywać się chów drobiu?

Niezależnie od wybranego systemu – istotną rolę odgrywa mikroklimat, który musi mieścić się w określonych ramach. Dla kurcząt dorosłych przyjmuje się następujące parametry:

• temperatura: 18 – 22°C,
• wilgotność względna: 50 – 70%,
• stężenie amoniaku: poniżej 20 ppm,
• dwutlenek węgla: poniżej 3000 ppm,
• siarkowodór: poniżej 5 ppm.

Stąd niezbędna jest sprawna wentylacja mechaniczna, systemy ogrzewania (lub alternatywnie – chłodzenia) oraz oświetlenia.

Zasady żywienia i pojenia kurczaków

Pasza stanowi 60 – 70% kosztów produkcji drobiarskiej, ale co ważniejsze – decyduje o jej efektywności i opłacalności. Żywienie musi być dostosowane do fazy rozwoju tych ptaków (m.in. podział na startery, growery, finishery i pasze właściwe), jak również do ich rasy i przeznaczenia hodowlanego (udział poszczególnych makroskładników, jak i ogólna objętość).

Tak się składa, że tematykę diety i tego, co jedzą kury, szeroko opisaliśmy w innym wpisie na naszym blogu. Zachęcamy do zapoznania się z jego treścią.

Jak dbać o zdrowie i dobrostan chowanego ptactwa?

Pierwszy filar dobrostanu to gęstość obsady, czyli liczba ptaków na metr kwadratowy. Poza pogorszeniem mikroklimatu, wywoływaniem kanibalizmu, spadkami produkcji czy wyższą śmiertelnością – jej przekroczenie może być traktowane jak wykroczenie, które podlega kontroli Inspekcji Weterynaryjnej.

Drugi filar to bioasekuracja, która polega na zabezpieczeniu obiektu przed wejściem osób postronnych, stosowaniu mat dezynfekcyjnych oraz dedykowanego ubioru, a także – skutecznym zabezpieczeniu przed dzikim ptactwem.

Trzeci filar to program szczepień, który ustalasz zawsze z lekarzem weterynarii nadzorującym stado. Najważniejsze pozycje to choroba Mareka, rzekomy pomór drobiu (Newcastle), zakaźne zapalenie oskrzeli (IB) oraz choroba Gumboro (IBD). W chowie nieśnym dochodzą dodatkowo EDS oraz ILT.

Szukasz profesjonalnego wyposażenia dla swojej hodowli drobiu?

Niezależnie od tego, jaki system chowu wybierzesz – Twój sprzęt zawsze musi po prostu działać. Jeśli zależy Ci na wysokiej jakości i przewidywalności hodowli – postaw na sprawdzone rozwiązania od BIO EGGS. U nas czekają na Ciebie między innymi nowoczesne inkubatory do jaj, odchowalniki dla piskląt, klatki dla drobiu, a także kompletne wyposażenie ferm drobiu, kurniki dla kur i wiele, wiele więcej.