Odchów piskląt – na czym polega? Jak go przeprowadzać?

Pierwsze tygodnie życia w odchowalni to dla młodego stada moment, który jest jednocześnie najbardziej wrażliwy, a dodatkowo – kluczowy w kontekście dalszego rozwoju oraz życia. W wielu przypadkach to właśnie na tym etapie decydują się losy przyszłej produkcji.

Tym razem przeprowadzimy Cię przez temat odchowu piskląt – i to krok po kroku. Jak przygotować odchowalnię, jakie warunki są optymalne, czym karmić i poić? Jak zaplanować profilaktykę zdrowotną? Wszystkiego dowiesz się z tej publikacji.

Co to jest odchów piskląt? Jakich gatunków dotyczy?

Bez wątpienia możemy go określić jednym z najważniejszych etapów hodowlidrobiu. Obejmuje okres liczony od wyklucia z jaja, aż do mniej więcej około 6 – 8 tygodnia życia ptaków. Oczywiście, dokładny czas zależy od konkretnego gatunku oraz kierunku hodowli. Każdy gatunek ma w końcu swoje specyficzne wymagania (np. inne tempo wzrostu, inny metabolizm, inne potrzeby środowiskowe itp.).

Dlaczego ten okres jest tak wrażliwy? To właśnie wtedy zachodzą najistotniejsze procesy: rozwija się układ odpornościowy, kształtuje termoregulacja, a organizm uczy się efektywnie wykorzystywać paszę. Ponadto, świeżo wyklute pisklęta nie potrafią same utrzymać ciepłoty ciała.

W praktyce hodowlanej najczęściej odchowywane są:

• kurczęta brojlery oraz kurczęta ras nieśnych,
• indyki o szczególnie wysokich wymaganiach termicznych,
• kaczki i gęsi, które rosną szybko i potrzebują dużo przestrzeni,
• przepiórki oraz tzw. drób ozdobny, w tym bażanty czy perliczki.

Jak prawidłowo odchowywać pisklęta?

Na start musisz pamiętać, że duży udział w sukcesie w odchowie piskląt ma przygotowanie całej potrzebnej infrastruktury.

Kurnik (lub też specjalna odchowalnia) musi być dokładnie umyty i odkażony na co najmniej 7 – 14 dni przed wstawieniem młodego stada.

Standardowy zakres prac przygotowawczych obejmuje: usunięcie starej ściółki wraz z odchodami i pozostałościami organicznymi, mycie ścian, podłogi oraz całego sprzętu hodowlanego. Ważna jest też dezynfekcja (preparatami zarejestrowanymi do stosowania w produkcji zwierzęcej), deratyzacja, dezynsekcja, a także – wykonanie przeglądu instalacji grzewczej, wentylacyjnej oraz elektrycznej.

Bardzo istotne są jeszcze dwie osobne kwestie.

• Po pierwsze – nagrzanie pomieszczenia do docelowej temperatury – i to minimum 24 godziny przed przyjęciem ptaków.
• Po drugie – rodzaj i grubość ściółki. Najczęściej stosuje się suche wióry drzewne, pociętą słomę, łuskę słonecznika lub torf. Niezależnie od wybranego materiału, zawsze musi być chłonny, suchy oraz wolny od pleśni i ostrych elementów. Rekomendowane grubości warstwy to: około 5 – 10 cm (dla kurcząt), 8 – 10 cm (dla indycząt) oraz 10 – 15 cm (dla gęsi).

A teraz opowiedzmy sobie nieco więcej o kluczowych obszarach, które każdy hodowca musi zagospodarować.

#1 Temperatura w odchowie

Biorąc pod uwagę fakt, że pisklęta nie mają jeszcze rozwiniętej termoregulacji, to właśnie Twoją rolą jako hodowcy, jest zapewnienie im ciepła odpowiedniego do wieku. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu promienniki lub lampy grzewcze, które tworzą wyraźną strefę termiczną pod źródłem ciepła.

Orientacyjne wartości dla kurcząt zaczynają się od około 32 – 34°C (w 1. tygodniu) i powoli obniżają się w kolejnych tygodniach (mniej więcej o 1 lub 2 stopnie), aż osiągną przedział 18 – 20°C. Oczywiście, inne gatunki mają własne wymagania. Indyczęta startują z wyższych pułapów (35 – 37°C), zaś gąsięta i kaczęta z nieco niższych (średnio 28 – 30°C).

Poza kontrolowaniem temperatury za pomocą termometru, zwróć również uwagę narównomierne rozłożenie ciepła. Tak, aby uniknąć miejsc, w których jest zbyt gorąco lub (co gorsze) – zbyt chłodno.

#2 Wilgotność i wentylacja

Za optymalną wilgotność w pierwszym tygodniu przyjmuje się granice 60 – 70%, a w kolejnych – stopniowy spadek, aż do poziomu około 50 – 60%. Zbyt niska – powoduje odwodnienie piskląt i problemy z układem oddechowym. Natomiast zbyt wysoka – sprzyja namnażaniu się bakterii, grzybów oraz pasożytów.

Istotna jest też sprawna wentylacja, która zapewnia regularną wymianę powietrza (usuwając przy tym nadmiar amoniaku, dwutlenku węgla oraz wilgoci).

#3 Oświetlenie w odchowie piskląt

Światło pomaga pisklętom zlokalizować paszę i wodę, a także (co jeszcze ważniejsze) – reguluje ich aktywność oraz tempo ich rozwoju. Gdy jest nieodpowiednie – ptaki mogą robić się nerwowe oraz gorzej się rozwijać. W pierwszych 2 – 3 dniach życia stosuje się oświetlenie niemal całodobowe (około 23 godzin na dobę). Po tym czasie program świetlny stopniowo się zmienia – skracając dzień świetlny i obniżając natężenie.

#4 Profilaktyka zdrowotna i program szczepień

No właśnie… bez tego, to nawet najlepiej zaplanowany odchów może zakończyć się porażką. Naturalnie, każde stado wymaga ścisłego programu, dostosowanego do gatunku, regionu oraz lokalnej presji patogenów.

Najczęstsze szczepienia u kurcząt obejmują: chorobę Mareka, rzekomy pomór drobiu (Newcastle), zakaźne zapalenie oskrzeli, chorobę Gumboro. Ustalaj je bezpośrednio z lekarzem weterynarii – nadzorującym Twoje stado.

Drugim ważnym filarem profilaktyki jest bioasekuracja, czyli ochrona stada przed patogenami z zewnątrz. Zasady są w gruncie rzeczy proste, ale wymagają konsekwencji:

• maty dezynfekcyjne przy każdym wejściu do strefy produkcyjnej,
• odzież i obuwie używane wyłącznie wewnątrz odchowalni,
• ograniczenie wstępu osobom postronnym do minimum,
• zabezpieczenie pomieszczenia przed dzikim ptactwem oraz gryzoniami,
• prowadzenie rejestru wejść i wyjść.

#5 Cykliczna kontrola masy ciała i wyrównanie stada

Regularne ważenie próbki ptaków (zazwyczaj 1 – 2% stada raz w tygodniu) pozwala ocenić, czy odchów przebiega zgodnie ze standardem hodowlanym danej linii. Drugim ważnym wskaźnikiem jest wyrównanie stada, czyli im więcej ptaków mieści się w przedziale plus / minus 10% średniej masy, tym lepszy efekt produkcyjny.

Niskie wyrównanie to z kolei czerwona lampka, która może sygnalizować zbyt dużą obsadę, ograniczony dostęp do paszy lub wody, ukryte problemy zdrowotne, a nawet złe lub nierównomierne ogrzewanie pomieszczenia.

Czym karmić pisklęta podczas odchowu? Od pierwszego dnia, aż do przejścia na paszę docelową.

Pierwszą kategorią pokarmów są tzw. pre-startery, które podaje się pisklakom w ciągu kilku godzin od ich wstawienia do odchowalni. Naturalnie, wraz z nimi muszą mieć stały dostęp do świeżej i czystej wody. U niektórych gatunków (np. indycząt i kacząt) często trzeba przeprowadzić tzw. „naukę picia” – ręcznie zanurzyć dzioby kilku piskląt w wodzie, żeby zachęcić resztę stada.

Dalej sposób ich żywienia możemy podzielić na takie fazy, jak:

1. Starter – pasza wysokobiałkowa.
2. Grower – mieszanka z obniżoną zawartością białka i wyższą energetycznością.
3. Finisher (lub od razu pasza docelowa) – od momentu zakończenia odchowu, dopasowana do kierunku użytkowania (mięsny lub nieśny).

Zwróć uwagę na granulację paszy. Pisklęta najlepiej radzą sobie z drobnymi, ale jednocześnie wyczuwalnymi cząstkami. Jeśli interesuje Cię ten temat szerzej, polecamy nasz artykuł o tym, co jedzą pisklęta.

Kiedy odchów pisklaków można uznać za zakończony?

Formalnie o końcu procesu możemy mówić wówczas, gdy pisklęta osiągają pełne opierzenie, ustabilizowaną termoregulację oraz masę ciała pozwalającą na przejście do kolejnej fazy produkcji (czyli – w zależności od przeznaczenia – tuczu, nieśności lub reprodukcji). W praktyce tzw. odchów właściwy zaczyna się:

• brojlery – około 10 – 14 dni,
• kurczęta nieśne – średnio 16 – 18 tygodni,
• indyki – 5 – 6 tygodni,
• gęsi – 3 – 4 tygodnie,
• przepiórki – około 3 – 4 tygodnie.

Oczywiście, takie terminy powinny być dla Ciebie jedynie punktem odniesienia. Kluczowa w tej kwestii jest bowiem obserwacja stada (wyglądu, zachowania, rozwoju itp.).

Chcesz wprowadzić do swojego gospodarstwa profesjonalne wyposażenie?

Oferta BIO EGGS posiada w sobie to, czego potrzebuje każdy hodowca (amator, średniozaawansowany, jak i w pełni profesjonalny) – i to na każdym etapie oraz w każdej skali produkcji hodowlanej. Zajrzyj do naszego e-sklepu, gdzie znajdziesz między innymi nowoczesne odchowalniki dla piskląt, automatyczne inkubatory na jajka, a także klatki dla drobiu czy pełen asortyment akcesoriów.