Dlaczego małe kurczaki zdychają? Przyczyny śmierci piskląt.

Padnięcia – szczególnie w pierwszych godzinach czy dniach życia piskląt – stanowią jedno z najtrudniejszych doświadczeń, z którymi przychodzi mierzyć się prawie każdemu hodowcy. Większość przyczyn śmierci piskląt jest możliwa do uniknięcia, aczkolwiek… trzeba wiedzieć, w jaki sposób im przeciwdziałać. I właśnie po to powstał ten artykuł.

Jakie czynniki powodują śmierć w młodym stadzie? Jak rozpoznawać sygnały i w jaki sposób ograniczać ryzyko? Zapraszamy.

Jakie czynniki doprowadzają do śmierci małych kurczaków?

Najwyższy wskaźnik śmiertelności małych piskląt przypada oczywiście na pierwsze dni ich życia. Za taki stan rzeczy odpowiada m.in. fakt, że nie potrafią same utrzymać ciepłoty ciała, ich układ odpornościowy dopiero się buduje. Co za tym idzie – są całkowicie zależne od warunków, które stworzysz im Ty jako hodowca.

W normalnych warunkach za “bezpieczny” poziom możemy uznać 1%. Wszystko, co powyżej – powinno być dla Ciebie sygnałem alarmującym. Na szczęście, znaczną część przyczyn padnięć daje się zawczasu wyeliminować. Aby to zrobić, wystarczy prawidłowo zdiagnozować problem i odpowiednio szybko zareagować. Poniżej omawiamy najczęstszych „winowajców”.

Wychłodzenie

Stanowi jedną z najczęstszych przyczyn śmierci – szczególnie w pierwszym tygodniu ich życia. Są bowiem całkowicie zależne od źródła ciepła w odchowalni. O tym, czy jest im zimno, świadczy ich zachowanie (skupiają się w stosie pod lampą, głośno popiskują, są apatyczne i niechętnie się ruszają, mają zimne nóżki).

Przegrzanie i odwodnienie

Drugą stroną medalu jest zbyt wysoka temperatura oraz często związany z nią – brak swobodnego dostępu do wody. To pierwsze rozpoznasz po tym, że pisklęta rozpraszają się z dala od źródła ciepła, oddychają z otwartymi dziobami i podniesionymi skrzydłami, robią się apatyczne, a nawet mają gęstą ślinę. Z kolei ptaki przejawiające skutki odwodnienia mają suche, pomarszczone nóżki oraz zapadnięte oczy.

Zespół żółtkowy

Jeśli jednak pisklę jest wychłodzone, odwodnione lub osłabione, żółtko nie zostaje strawione. Wówczas ulega zakażeniu bakteryjnemu (najczęściej E. coli) i powoduje ostre zapalenie otrzewnej. Niestety – leczenie rzadko bywa skuteczne. Dlatego cała praca polega więc na profilaktyce.

Kokcydioza

Najczęstsza choroba pasożytnicza piskląt, którą wywołują pierwotniaki z rodzaju Eimeria atakujące nabłonek jelit. Źródłem zakażenia jest najczęściej wilgotna, zanieczyszczona ściółka, w której pierwotniaki znajdują idealne warunki do rozwoju. Leczenie wymaga środków na receptę i zawsze powinno się odbywać pod nadzorem lekarza weterynarii.

Kolibakterioza i salmonelloza

Dwie najczęstsze infekcje bakteryjne atakujące pisklęta.

• Kolibakterioza (wywoływana przez E. coli) atakuje osłabione pisklęta zazwyczaj w pierwszym tygodniu życia. Charakterystyczne objawy to: biegunka, apatia, zapalenie pępka, a w skrajnych przypadkach – nagłe padnięcia.
• Salmonelloza (najczęściej w postaci Salmonella Pullorum oraz Gallinarum) objawia się z kolei charakterystyczną białą biegunką oraz znaczną śmiertelnością.

Obie te choroby często pochodzą z zakażonych wylęgarni. Dlatego zakup piskląt powinien zawsze odbywać się wyłącznie u sprawdzonych dostawców.

Aspergiloza

Choroba grzybicza wywoływana przez grzyb, którego zarodniki znajdziesz w spleśniałej ściółce, zalegającej w wilgotnym pomieszczeniu paszy oraz wszędzie tam, gdzie panuje wysoka wilgotność.

Praktycznie nie poddaje się jej leczeniu, a jedyną realnie skuteczną metodą jest profilaktyka (sucha i świeża ściółka, dobrze działająca wentylacja, kontrola wilgotności oraz przechowywanie paszy w suchym, dobrze wentylowanym miejscu).

Choroba Mareka i Gumboro

Dwie kluczowe choroby wirusowe, które potrafią zdziesiątkować nawet bardzo dobrze prowadzone stado.

• Choroba Mareka – atakuje układ nerwowy, powoduje porażenia kończyn oraz guzy narządów wewnętrznych.
• Choroba Gumboro (IBD) – niszczy narząd odpowiedzialny za budowanie odporności u młodego ptaka.

Pomijanie szczepień przy tych chorobach to po prostu proszenie się o problemy.

Wady wrodzone i błędy inkubacji

Część padnięć w pierwszych dniach życia wynika z czynników, na które nie masz realnego wpływu już po wykluciu. Mowa w szczególności o błędach popełnionych podczas inkubacji (niewłaściwa temperatura, wilgotność, obracanie jaj) lub po prostu o wadach genetycznych.

Deformacje dzioba, krzywe nogi, ślepota, niedorozwój narządów wewnętrznych, a nawet brak siły do samodzielnego wyklucia. Pisklęta z takimi wadami zwykle giną w pierwszych 48 – 72 godzinach życia. A nawet uratowane – pozostają osłabione i kiepsko rosną.

Co zwiększa ryzyko wczesnej śmierci piskląt?

Poza wymienionymi wcześniej chorobami, prawdopodobieństwo padnięć podnosi jeszcze kilka czynników behawioralnych i środowiskowych.

• Kanibalizm drobiu – dziobanie piór, palców i ogólnie – akty agresji pomiędzy poszczególnymi osobnikami.
• Błędy żywieniowe – niewłaściwa pasza lub woda, zły udział poszczególnych składników, a także nieodpowiedni sposób i tryb ich podawania.
• Błędy w przyjęciu piskląt – pierwsze 24 godziny w nowym miejscu decydują o ich kondycji na cały okres odchowu.

Jak rozpoznać problem i mu przeciwdziałać?

Najlepszą diagnozą zawsze będzie codzienna i uważna obserwacja stada. Sygnały alarmowe, na które warto reagować, to: nierównomierne rozmieszczenie, zmiana zachowania (w tym apatia, brak reakcji na bodźce, nadmierne piszczenie), zmiana wyglądu oraz spadek pobierania paszy i wody.

Im wcześniej zgłosisz problem lekarzowi weterynarii, tym większa szansa na uratowanie reszty stada. Wczesna interwencja jest zawsze łatwiejsza, tańsza i skuteczniejsza niż walka z rozwiniętym problemem.

Szukasz rozwiązań, które pomogą ograniczyć padnięcia w Twojej hodowli?

Sukces odchowu zależy od doświadczenia i umiejętności, ale także… w dużej mierze od jakości wyposażenia hodowli. Jeśli zdajesz sobie sprawę z tego, jakie to ważne i chcesz ograniczyć straty do absolutnego minimum – polecamy sprzęt z naszego sklepu.

Szczególnie zwróć uwagę na odchowalniki piskląt, klatki dla drobiu, a także kompletne wyposażenie ferm drobiu.