Kogut – co to? Rasy, hodowla, ceny i ile żyją koguty?

Hodowla nastawiona na produkcję nie tylko jaj, ale również samego drobiu – nie ma bez niego racji bytu. Bowiem to kogut, choć przez wielu niedoceniany, stanowi niejako fundament pewnej części gospodarstw. Mimo, że tematyka naszego hodowlanego bloga “kręci” się wokół szeroko pojętego drobiu – chyba będzie to pierwsza publikacja, która w całości poświęcimy tylko i wyłącznie przedstawicielom grupy samców.

Czym jest kogut i czy Twoje gospodarstwo w ogóle go potrzebuje? Wszystko o funkcji, hodowli, opiece oraz przeznaczeniu tego rodzaju ptactwa. No to zaczynajmy.

Czym jest kogut i jaką rolę pełni w stadzie?

Kogut to samiec kury domowej. W stadzie pełni kilka kluczowych funkcji, do których zaliczamy:

• pilnowanie i ochronę kur (np. przed zagrożeniami ze strony drapieżników),
• organizuje hierarchię (np. w zakresie kolejności jedzenia paszy).

Jednak przede wszystkim jest on niezbędny do uzyskania jaj lęgowych. Inicjuje proces krycia (w tym rytuały godowe, tokowanie i wybór partnerek). Oczywiście, bez koguta kury są jak najbardziej w stanie znosić jajka (i zresztą to robią). Jednak wówczas są one niezapłodnione, a co za tym idzie – kompletnie nie nadają się do wylęgu. Zatem, jeśli więc planujesz prowadzić hodowlę nastawioną na budowę stada – obecność w niej koguta jest bezwzględna.

Budowa, wygląd i zachowanie kogutów – czym różnią się od kur?

Szczerze mówiąc – różnice między kogutem a kurą są tak jednoznaczne i oczywiste, że naprawdę nie sposób pomylić ze sobą te dwie grupy zwierząt. Widać je przede wszystkim w takich elementach, jak:

• grzebień, dzwonki i bródka, które u kogutów są znacznie większe i bardziej okazałe,
• ostrogi, których kury zazwyczaj nie mają w ogóle (lub są one szczątkowe),
• pióra, które szczególnie w okolicach siodła i ogona są długie i efektowne,

Istotną różnicę widać w masie ciała, która potrafi “dochodzić” nawet do 120 – 140% masy ciała kur (tej samej rasy).

Upierzenie, w tym jego wielkość czy rodzaj ubarwienia to kwestia wynikająca wprost z rasy oraz kondycji ptaka. Jeśli mowa o zachowaniu i temperamencie – wiele zależy od gatunku (wyróżniamy zarówno rasy nerwowe oraz płochliwe, jak i te spokojne. Co ważne – koguty, które są socjalizowane z człowiekiem już od pisklęcia, są także mniej skłonne do agresji w swoim dorosłym życiu.

Ile lat żyją koguty?

O długości życia koguta decydują takie czynniki, jak: genetyka i rasa (ozdobne i karłowate żyją przeciętnie dłużej niż np. rasy mięsne), warunki utrzymania, dieta, stres – walki z innymi kogutami wyraźnie skracają życie i obniżają kondycję, czy wreszcie – obciążenie rozrodem (intensywna reprodukcja może skracać długość życia tych samców).

Przy zapewnieniu dobrej opieki i odpowiednich warunków kogut jest w stanie przeżyć od 5 do nawet 8 lat. Oczywiście, historia zna też rzadkie przypadki “rekordzistów”, którzy dożywają nawet 10 czy 15 lat. Mówimy tu o hodowli przydomowej i ozdobnej, rzecz jasna.

Aczkolwiek musimy wspomnieć, że te wartości nie dotyczą kogutów żyjących w hodowlach przemysłowych. Te, z uwagi na względy ekonomiczne, są ubijane zdecydowanie wcześniej – zazwyczaj około 18 miesiąca życia. To wówczas ich wartość reprodukcyjna spada.

Najpopularniejsze rasy kogutów hodowane w Polsce i na świecie

Wybór rasy koguta zależy od celu hodowli. Oto przegląd najpopularniejszych:

• Rasy użytkowe to: Rhode Island Red (spokojny, dobrze znosi kontakt z człowiekiem, idealny do hodowli przydomowej), Sussex (o łagodnym charakterze i pięknym upierzeniu), Leghorn (aktywny i w dodatku bywa nerwowy, odwdzięcza się wysoką produktywnością)
• Rasy mięsne to natomiast: Brahma (spokojny, jeden z największych kogutów na świecie), Cochin (masywny i łagodny), Jersey Giant (największa rasa kur na świecie).
• Rasy ozdobne stanowią z kolei: Jedwabistka (o puszystym upierzeniu, bardzo spokojny), Czubatka (posiada charakterystyczny czub, bywa płochliwy), Serama (miniaturowy, ale dumny kogut), Feniks (ma długie pióra ogonowe, z przeznaczeniem na wystawy).
• Do naszych typowo rodzimych ras zaliczamy: zielononóżkę Kuropatwiana (odporna i dobrze przystosowana do naszego klimatu) oraz żółtonóżka Kuropatwiana (ceniona za odporność i łagodność).

Hodowla koguta w praktyce. Jakie warunki należy mu zapewnić?

Jeżeli chodzi o warunki bytowania – wymagania kogutów nie odstają od tych, które mają kury. Również potrzebują bowiem suchego, wentylowanego kurnika, czystej ściółki oraz dostępu do wybiegu. Ważną różnicą jest potrzeba zachowania tzw. proporcji*, czyli tego, na ile kur ma przypadać jeden kogut. Podpowiadając: zazwyczaj wynosi to od 6 do 12 sztuk, którymi “opiekuje się” jeden samiec.

To samo dotyczy chorób i profilaktyki zdrowia. Samce chorują bowiem na te same schorzenia co kury. A najczęstsze problemy dotyczą: chorób układu oddechowego oraz pasożytów. Stąd należy dbać o regularne “przeglądy”, szczepienia i odrobaczanie.

Nieco większą uwagę należy poświęcić ostrogom (ich regularne przycinanie to istotny element rutynowej pielęgnacji). Mają one tendencję do osiągania znacznych rozmiarów, a co za tym idzie – utrudniać chodzenie, a nawet ranić kury podczas krycia.

Jadłospis koguta powinien obfitować w paszę uniwersalną lub tę dedykowaną właśnie dla kogutów**, ziarno i warzywa (jako uzupełnienie diety), a także – witaminy i elektrolity w okresach stresu lub intensywnej reprodukcji. Oczywiście, nie można zapominać o stałym dostępie do świeżej i czystej wody.

* Trzymanie kilku kogutów razem jest możliwe, ale pod pewnymi warunkami. Po pierwsze – tylko, jeśli dysponujesz odpowiednio dużą przestrzenią. Po drugie – gdy w ich pobliżu nie ma kur. W innym razie możesz się liczyć z tym, że pomiędzy męskimi osobnikami będzie dochodziło do regularnych i poważnych walk (nierzadko kończących się padnięciami).

** Uwaga na pułapkę! Kogutom nie należy podawać karmy z wysoką zawartością wapnia, która jest przeznaczona dla niosek. Nadmiar tego składnika obciąża nerki i może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Ile kosztuje kogut? Średnie ceny (w zależności od rasy i przeznaczenia hodowlanego).

Tu nie będzie dużego zaskoczenia. Bowiem o konkretnych stawkach decydują równie konkretne parametry – takie, jak: rasa, wiek oraz przeznaczenie hodowlane. Orientacyjne widełki cenowe prezentują się następująco:

• koguty ras użytkowych i mieszańce: to wydatek na poziomie 30 – 100 zł / szt.
• koguty ras ozdobnych: 100 – 250 zł / sztuka,
• koguty wystawowe (z udokumentowaną linią hodowlaną): 300 – 800 zł / szt.

Zakup kogutów ras rzadkich lub importowanych to z kolei wydatek sięgający 500, 1000, 1500 zł, a czasami jeszcze więcej.

Jeśli chodzi o źródła, w których warto szukać (i potem kupować) – polecamy prywatnych hodowców. I to najlepiej tych, którzy pozwolą Ci odwiedzić hodowlę i osobiście sprawdzić jej warunki, jak i stan ptaków bezpośrednio na miejscu. Inne rozwiązanie stanowią na przykład targi drobiu, a także wystawy hodowlane. Stosownych ogłoszeń szukaj na popularnych portalach internetowych oraz w tematycznych grupach facebookowych.

Planujesz hodowlę z kogutem i własnym wylęgiem piskląt?

Już pewnie wiesz, że posiadanie koguta w swoim stadzie stanowi niejako pierwszy krok do samodzielnego odnawiania oraz rozwijania swojej hodowli. Drugi krok z kolei wymaga dobrego inkubatora do jaj, który ułatwi Ci uzyskanie zdrowych piskląt. Sprawdź, co w tej materii ma Ci do zaoferowania marka BIO EGGS. Od razu podpowiadamy – w naszym sklepie znajdziesz zarówno szeroką gamę automatycznych inkubatorów o różnych rozmiarach i pojemnościach, jak i szereg innych produktów służących do kompletnego wyposażenia kurnika.