Jak zrobić inkubator do jaj? Instrukcja budowy urządzenia.

Jeżeli zdarzyło Ci się choć trochę “orientować” w temacie inkubacji jaj – pewnie wiesz, że profesjonalna wylęgarka to wydatek liczony nierzadko w tysiącach złotych. Aczkolwiek, podstawowe parametry inkubacji (takie, jak temperatura, wilgotność, wentylacja czy mechanizm obracania) czasami da się odtworzyć bez konieczności angażowania aż tak dużych środków. Nic dziwnego więc, że pomysł na własnoręczną budowę takiego urządzenia zyskuje coraz większą popularność wśród hodowców-amatorów i pasjonatów.

Budowa inkubatora – krok po kroku. Z czego powstają domowe konstrukcje, ile to wszystko realnie kosztuje oraz kiedy taka inwestycja czasu rzeczywiście się opłaca? Sprawdźmy.

Kiedy warto samodzielnie zbudować inkubator na jajka?

Domowy inkubator to po prostu urządzenie, które odtwarza naturalne warunki wysiadywania jaj przez kwokę. Mowa o kontrolowanej temperaturze, wilgotności, wentylacji oraz cyklicznym obracaniu jaj. Brzmi prosto, ale każdy z tych parametrów wymaga konkretnych rozwiązań technicznych, których po prostu nie da się pominąć.

Budowa własnego inkubatora ma jak najbardziej sens, jeśli mówimy o takich sytuacjach, jak:

• hobbystyczna hodowla niewielkiego stada, gdzie nie zależy Ci na maksymalnej skuteczności i wolisz potraktować to jako projekt,
• chęć inkubacji ras ozdobnych lub zachowawczych, których jaja trudno znaleźć w gotowych wylęgarniach,
• ograniczony budżet, który nie pozwala Ci zainwestować w sprzęt fabryczny,
• projekt edukacyjny z dziećmi, w którym sam proces jest tak samo ważny, jak rezultat,
• satysfakcja z samodzielnego wykonania urządzenia i nauki jego obsługi.

Profesjonalne, fabryczne inkubatory do jaj o pojemności 100 – 150 jaj kosztują zazwyczaj 800 – 3000 zł, podczas gdy samodzielna konstrukcja z odzyskanych materiałów może zamknąć się w kwocie 150 – 400 zł. Różnica jest spora, ale (i to ważne „ale”) – domowy inkubator wymaga zdecydowanie większego zaangażowania w obsługę i regularną kontrolę parametrów.

Czego potrzebujesz? Materiały i narzędzia potrzebne do budowy.

Zacznijmy od materiałów na obudowę. W tym obszarze masz masz sporo opcji do wyboru, a między innymi należą do nich: styropian (najlepiej pełne płyty), sklejka, płyta wiórowa, karton wielowarstwowy, stara lodówka, plastikowe pudło z pokrywą.

Z uwagi na wymogi inkubacji – potrzebujesz też odpowiedniej izolacji, którą pomoże Ci zapewnić na przykład dodatkowy styropian (grubość 10 lub 20 mm), mata izolacyjna oraz folia aluminiowa. Ponadto, musisz wyposażyć się również w komponenty elektroniczne:

• termostat,
• higrostat lub cyfrowy higrometr,
• czujnik temperatury,
• źródło ciepła (żarówki 25 – 60 W lub kabel grzewczy o niskiej bezwładności),
• wentylator komputerowy,
• zasilacz i kable.

Oczywiście, do tego wszystkiego dochodzą akcesoria, czyli tace na jaja (drewniane, plastikowe lub z siatki), pojemniki na wodę oraz opcjonalny mechanizm obracania (silnik z przekładnią).

Jak i z czego zbudować urządzenie do inkubacji jaj?

Na start zaopatrz się w potrzebne narzędzia. Z własnego doświadczenia polecam mieć przy sobie cały zestaw, w którego składzie znajdzie się nóż do styropianu, wiertarka, śrubokręt, wyrzynarka, lutownica (potrzebna do elektroniki), uszczelniacz silikonowy, taśma klejąca oraz miarka i ołówek. Masz? No to pora wziąć się za budowę.

Inkubator ze styropianu

To jedna z najczęściej budowanych konstrukcji w świecie inkubatorów domowej roboty. Łączy ze sobą doskonałą izolację termiczną, niską cenę, łatwość obróbki oraz dostępność praktycznie w każdym sklepie budowlanym. Aby go zbudować:

• Wytnij ze styropianu sześć ścian (dno, wieko, dwie ściany boczne, ścianę tylną oraz ścianę przednią z okienkiem kontrolnym). Cięcie wykonaj ostrym nożem biurowym lub gorącym drutem.
• Połącz elementy klejem do styropianu lub taśmą aluminiową odporną na temperaturę. Zadbaj o szczelność łączeń, zaś wieko zrób zdejmowane (może być też umieszczone na zawiasach). W ścianie przedniej lub w wieku wytnij prostokątne okno. To pozwoli Ci obserwować jaja – bez konieczności otwierania całego urządzenia.
• Wykonaj kilka otworów (dolne odpowiadające za wlot zimnego powietrza oraz górne – za wylot ciepłego). Wszystkie powinny mieć zaślepki regulujące przepływ.

Inkubator ze starej lodówki

W tym przypadku nie musisz wznosić całej konstrukcji, a de facto… przeprowadzić pewien demontaż jej zawartości. Stara lodówka stanowi bowiem gotową i do tego świetnie izolowaną bazę. Tobie pozostaje jedynie zamienić ją w inkubator. Oto, jak to zrobić:

• Wyjmij wszystkie półki, szuflady, agregat chłodzący, parownik i pozostałe elementy chłodzące. Parownik możesz pozostawić w górnej części jako element dystrybucji ciepła.
• W drzwiach lodówki wytnij prostokątny otwór i zamontuj szybę z dwóch warstw szkła (zapewnia lepszą izolację).
• W górnej części lodówki zamontuj oprawki ceramiczne z żarówkami. Zaś przy większej pojemności – rozważ grzałkę.
• Wykonaj otwory wentylacyjne w dolnej i górnej części lodówki (po stronie zawiasów lub z tyłu, jeśli lodówka stoi pod ścianą).
• Wykorzystaj prowadnice po dawnych półkach, aby umieścić na nich tace (te możesz wykonać z drewnianych ramek wypełnionych siatką z tworzywa lub posłuż się gotowymi wytłaczankami plastikowymi).

Inkubator z plastikowego lub kartonowego pudełka

Na koniec zostawiliśmy sobie najprostszą i zarazem najtańszą opcję, Haczyk jest taki, że sprawdza się przy stosunkowo małych ilościach (inkubacja 5 – 15 jaj). W celu budowy przygotuj plastikowe pudło z pokrywą (może to być np. pojemnik na żywność czy skrzynka transportowa) lub karton wielowarstwowy (wyłożony od wewnątrz styropianem). Następnie:

• oklej wnętrze folią aluminiową, która odbija ciepło,
• wytnij okienko kontrolne w pokrywie i wstaw szybkę akrylową,
• wykonaj 4 otwory wentylacyjne (dwa na dole, dwa na górze),
• zamontuj żarówkę w oprawce ceramicznej,
• na dnie ustaw miseczkę z wodą,
• ułóż jaja na tacy z siatki lub wytłaczance.

Weź pod uwagę, że ta konstrukcja ma swoje (dość spore) ograniczenia i nie ma co oczekiwać po niej “cudów”.

Ile kosztuje budowa inkubatora we własnym zakresie? Czy to w ogóle się opłaca?

Zanim się pożegnamy – poruszmy jeszcze temat konkretnych liczb, które pozwolą Ci zorientować się w czekających Cię wydatkach.

• Inkubator ze styropianu (na około 20 – 40 jaj) – wymaga zaopatrzenia się w styropian, termostat, żarówki, wentylator, czujniki, tace, miski, mechanizm obracania oraz inne drobne komponenty. W rezultacie za całość (nie licząc Twojego czasu i pracy) – wyjdzie około 300 – 600 złotych.
• Inkubator z lodówki (na nawet 100 – 200 jaj) – to już zdecydowanie większa skala, ale i większy budżet. O ile lodówkę raczej dostaniesz za darmo, o tyle pozostałe elementy (termostat, system grzewczy, wentylator, mechanizm obracania itp.) mogą mocniej nadqwyrężyc Twój budżet. W tym wariancie warto przygotować się na wydanie około 600 – 1000 złotych.

Czy warto się w to angażować? Tak się składa, że klujność dobrze skonstruowanego domowego inkubatora wynosi zazwyczaj 70 – 90%, czyli przyzwoicie i całkiem porównywalnie do prostych modeli fabrycznych. Sukces zależy oczywiście od jakości jaj lęgowych, precyzji konstrukcji oraz systematycznej obsługi. Pierwsza próba może nie być w pełni udana, ale kolejne lęgi pozwolą Ci doszlifować ustawienia i poprawić rezultaty.

Wolisz postawić od razu na sprawdzone rozwiązanie?

Domowa konstrukcja to ciekawy projekt, ale jeśli zależy Ci na powtarzalnych, wysokich wynikach lęgów – warto rozważyć sprzęt zaprojektowany pod ten konkretny cel. Jeżeli nie jesteś typem majsterkowicza – koniecznie odwiedź nasz sklep, gdzie znajdziesz pełną gamę automatycznych inkubatorów do jaj, a także szereg innych rozwiązań i akcesoriów do inkubacji. Nasi doradcy chętnie pomogą Ci dobrać model dopasowany do Twoich potrzeb.