Ptasia grypa – co to jest? Objawy, leczenie, postępowanie w przypadku pojawienia się w hodowli.

Czy wiesz, że stanowi zagrożenie, które dosłownie w ciągu kilku dni może zniszczyć całe Twoje stado drobiu, a co za tym idzie – postawić “pod znakiem zapytania” przyszłość Twojej hodowli? Zagrożenia nie warto bagatelizować, bo dotyczy zarówno niewielkich przydomowych hodowli, jak i dużych i pełnoprawnych gospodarstw – nastawionych na masową produkcję.

Co musisz wiedzieć o ptasiej grypie, aby skutecznie dbać o swoje stado? Poznaj specyfikę tej choroby, sposoby wykrywania oraz przeciwdziałania.

Czym jest ptasia grypa?

Ptasia grypa jest zakaźną (i ostrą) chorobą wirusową. Wywołują ją tzw. wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Jak sama nazwa wskazuje – atakuje głównie ptaki, w tym hodowlane (np. drób domowy), jak i dziko żyjące osobniki. Ma wysoką zmienność genetyczną, co sprawia, że nieustannie mutuje, a co za tym idzie – adaptuje się do nowych “gospodarzy”.

Początkowo występowała naturalnie tylko u dzikich ptaków wodnych. Aczkolwiek, na początku lat 2000 wirus zaczął intensywnie mutować, co wywołało nasilenie wybuchów choroby i jej “przerzucanie się” również na drób hodowlany.

Przenosi się na dwa sposoby:

• Bezpośrednio – poprzez kontakt z wydzielinami chorych ptaków.
• Pośrednio – poprzez skażoną karmę, wodę i sprzęt.

Okres inkubacji ptasie grypy trwa do 10 dni. W tym czasie może dochodzić do przenoszenia wirusa na inne ptaki, choć zarażone osobniki mogą nie wykazywać jeszcze żadnych objawów choroby.

Sama choroba występuje w różnych formach. W najłagodniejszej – może przebiegać całkowicie bezobjawowo. W najgorszej – prowadzić do masowych padnięć. Najgroźniejsze szczepy stanowią zagrożenie zarówno dla samego drobiu, jak i dla zdrowia publicznego.

Rodzaje ptasiej grypy

Podstawowy podział uwzględnia 2 kategorie – wyróżniające tzw. patogenność.

• Nisko patogenna ptasia grypa jest zdecydowanie łagodniejsza. Typowe objawy to np. spadek nieśności, lekkie problemy oddechowe, apatia. Śmiertelność jest niska. Niestety, zakażone kury nadal zarażają kolejne sztuki.
• Wysoko patogenna ptasia grypa stanowi prawdziwe niebezpieczeństwo dla stada. Powoduje nagłe wymieranie ptaków (śmiertelność może sięgać do 90 – 100%), błyskawiczne rozprzestrzenia się w stadzie. Najbardziej niebezpieczne są warianty typu H5N8 oraz H5N1 (ten dodatkowo jest w stanie “przeskakiwać” barierę międzygatunkową i zarażać ludzi).

Jakie są objawy tej choroby drobiu?

Oczywiście, konkretne symptomy zależą od gatunku ptaków.

• W przypadku kur niosek – nagły spadek lub całkowite zatrzymanie produkcji jaj, kręcenie głową, brak równowagi, nieskoordynowane ruchy, obrzęk głowy, zasinienia grzebienia i dzwonków.
• W przypadku indyków – szybka utrata apetytu, trudności z oddychaniem i oznaki ciężkiej depresji.
• U kaczek i gęsi – mogą być bardzo dyskretne, a czasami nawet niewidoczne (lekka apatia, problemy z koordynacją). Mimo tego – ptaki nadal intensywnie wydzielają wirusa, przez co zarażają swoje otoczenie.

Oczywiście, największym “sygnałem alarmowym” są nagłe padnięcia kilku ptaków (w ciągu doby). W takich sytuacjach nie można zwlekać i należy natychmiast skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Jak rozprzestrzenia się w stadzie? Drogi transmisji ptasiej grypy.

Odpowiedź brzmi: w ekspresowym tempie. Wystarczy dosłownie jeden chory ptak (hodowlany lub dziki), aby zagrozić zdrowiu i życiu całego stada.

Głównymi drogami transmisji ptasiej grypy są bezpośrednie kontakty z już zarażonymi ptakami (np. ich wydzielinami oraz odchodami). W takich warunkach wirus może przetrwać nawet kilka tygodni. Ponadto, do zarażania może dochodzić przez powierzchnie, z którymi stykało się chore ptactwo, na przykład: karmę, wodę, sprzęt hodowlany (karmniki, poidła, tacki), opakowania, a nawet odzież i obuwie pracowników.

Diagnostyka – jakie badania potwierdzają chorobę?

Podstawowa procedura polega na pobraniu próbek z wymazów gardłowych. Aby zyskać pewność co do wyników – należy je zebrać od minimum kilku, a najlepiej kilkunastu osobników – zarówno tych, “podejrzanych”, jak i tych, których zarażenia jesteśmy praktycznie pewni. Główną metodą, która pozwala wykryć materiał genetyczny tego wirusa, jest RT-PCR. Jest szybka, a do tego – bardzo dokładna.

Co robić w przypadku podejrzenia występowania lub wykrycia ptasiej grypy w stadzie?

Czas jest na wagę złota (przypominamy: choroba rozprzestrzenia się bardzo, ale to bardzo szybko). Dlatego, jeżeli “tylko” podejrzewasz pojawienie się wirusa ptasiej grypy – reaguj natychmiast.

W Polsce obowiązuje nakaz zgłaszania podejrzenia choroby. Dlatego natychmiast powiadom o tym fakcie powiatowego lekarza weterynarii. Następnie zadbaj o bezpieczeństwo zdrowych sztuk. Odizoluj podejrzewane ptaki od reszty stada, zabezpiecz kurnik przed dostępem osób postronnych i wstrzymaj transport ptaków oraz wszystkiego, co może przenosić chorobę (jaj, pasza, sprzęt itp.).

Jeśli potwierdzi się najgorsze (czytaj: wykrycie wysoko patogennej ptasiej grypy) – zgodnie z wymogami UE i polskimi przepisami – musisz zlikwidować całe stado oraz przeprowadzić bezpieczną utylizację. Niezbędne może okazać się również objęcie gospodarstwa kwarantanną. To czynność, która ma chronić przed dalszym rozprzestrzenianiem się choroby – na przykład na inne gospodarstwa.

Jakie działania zapobiegawcze należy podjąć, aby uchronić swoje stado?

Tu raczej nie będzie dużego zaskoczenia. Z uwagi na przepisy oraz wysoką śmiertelność “już” zarażonych sztuk – najskuteczniejszą metodą walki z taką chorobą jest… przemyślana i regularna profilaktyka. Aby ograniczyć ryzyko:

• Stosuj izolację wszystkich nowych ptaków. Zanim wprowadzisz je do regularnego stada – przeprowadź kilkutygodniową kwarantannę (uzupełnioną badaniami i wnikliwą obserwacją).
• Przeprowadzaj regularne i gruntowne prace porządkowe (uwzględniające dezynfekcję, wymianę ściółki oraz czyszczenie).
• Kontroluj kto i w jaki sposób korzysta z pomieszczeń (stosuj odzież i obuwie dla pracowników, maty dezynfekcyjne przy wejściu itp.)
• Chroń hodowlę przed dzikim ptactwem. W tym celu zadbaj o szczelność budynków i otworów wentylacyjnych. Wzmożoną czujność zalecamy szczególnie w okresach migracji.

Czy da się ją leczyć?

Ptasia grypa jest chorobą wirusową. Dlatego – niestety – w tym momencie nie ma żadnego konkretnego sposobu leczenia, które mogłoby skutecznie wyeliminować wirusa, a co za tym idzie – uchronić stado. Jeśli dojdzie do wykrycia wysoko patogennej formy choroby – konieczna jest likwidacja wszystkich zarażonych ptaków.

Jedyne, co możesz zrobić, to stosowanie tzw. wspomagającego podejście: ochrony przed wtórnymi infekcjami bakteryjnymi, utrzymanie optymalnych warunków hodowli, zapewnienie stałego dostępu do czystej wody i wartościowej paszy, która wspiera naturalną odporność.

W jaki sposób ptasia grypa wpływa na rynkowe ceny drobiu i jaj?

Skutki ekonomiczne “wybuchu” tego typu wirusa są odczuwalne zarówno przez samych hodowcy, jak i konsumentów.

Rachunek ekonomiczny jest prosty, a zarazem bezlitosny. W przypadku wykrycia wirusa i konieczności likwidacji stad – dochodzi do gwałtownego ograniczenia podaży (zarówno jaj, jak i mięsa). To z kolei prawie automatycznie przekłada się na wzrost cen w skupach, a dalej – także w sklepach. Hodowcy cierpią na tym podwójnie. Poza utratą całego stada, a  z nim – możliwością zarobku ze sprzedaży – muszą ponosić jeszcze dodatkowe koszty związane z dezynfekcją oraz odbudową liczebności hodowli. Z pewnością nie pomaga strach samych klientów, którzy przez pewien czas z rezerwą podchodzą do zakupów drobiu.

Szukasz profesjonalnego sprzętu do hodowli drobiu?

Bezpieczeństwo Twojej hodowli to nie tylko przestrzeganie zasad bioasekuracji. To również zapewnienie ptakom optymalnych warunków do życia i rozwoju. W naszym sklepie online znajdziesz pełną gamę profesjonalnego wyposażenia dla ferm drobiu. Począwszy od systemów pojenia i karmienia, przez klatki i kurniki, aż po nowoczesne i automatyczne inkubatory do jajek. Nasi konsultanci są do Twojej dyspozycji, aby doradzić najlepsze rozwiązania. Zapraszamy!